آشفتگى و به عنوان ترياق سموم توصيه مىنمود . رومىها به خطمى خيلى معتقد بودند تا آنجا كه Pliny طبيعىدان معروف رومى در نوشته‌هايش اظهار كرده است : « هركس يك قاشق سوپ‌خورى خطمى خرد و گرد شده را بخورد در آن‌روز به هيچ بيمارى مبتلا نمىشود » . در قرن دهم حكماى طب سنتى ايرانى ضماد برگهاى خطمى را براى درمان انواع ورم و ناراحتىهاى ديگرى تجويز مىكردند كه نظريات آنها در قسمت اول اين بخش آورده شده است . و در قرن هفدهم حكماى اروپايى ريشهء خطمى را در مصرف داخلى و خارجى به عنوان نرم‌كننده و آرام‌كنندهء دندان‌درد و التيام زخم و التهاب و ناراحتىهاى سوءهاضمه و تحريكها و ناراحتىهاى مجارى ادرار مصرف مىكردند . و در همان قرن خطمى از گياهان دارويى بسيار مورد توجه كارشناس گياه‌درمان انگليسى به نام Nicholas cupeper بود . او در قسمتى از يادداشتهايش چنين مىنويسد : « چندى پيش بيمارى ناراحت‌كننده‌اى به نام Bloody flux « 1 » قسمتى از اروپا را فراگرفته بود و پزشكان براى جلوگيرى و درمان اين بيمارى راهى به نظرشان نمىرسيد ، از قضاى روزگار پسر من هم به اين بيمارى مبتلا شد و تنها راهى كه به نظرم رسيد اين بود كه خطمى را تميز كرده و خوب خرد و نرم نموده و در شير جوشاندم و به او دادم خوشبختانه پس از دو روز شفا يافت . » كولپپر ريشه ، برگ و تخم خطمى را براى رفع ناراحتىهاى شكم ، كاهش تب ، ذات الجنب ، سل ، سرفه ، خشونت سينه ، انواع ناراحتىهاى سينه و تنفسى ، خس‌خس كردن در حين نفس كشيدن ، درّاج و گرفتگى اعضا و وجود تورمهايى در پستان زنان تجويز مىكرد . مهاجران اروپايى خطمى را با خود به امريكاى شمالى بردند و قبل از قرن نوزدهم اين گياه در فارماكوپه امريكا قرار گرفت . پزشكان قرن نوزدهم امريكا اين گياه را در مصرف خارجى براى التيام زخمها و شكستگى استخوان و سوختگى از آتش و آب و كاهش هر نوع ورم تجويز مىكردند و در مصرف داخلى ريشهء خطمى را به صورت جوشانده در موارد سرماخوردگى ، خشونت سينه ، اسهال ، سوزاك و ناراحتىهاى معدى روده‌اى و تقريبا در تمام ناراحتىهاى كليه و مثانه به كار مىبردند . و در حال حاضر و در زمان فعلى كارشناسان گياه‌درمانى در امريكا خطمى را براى رفع ناراحتىهاى تنفسى و تحريكهاى معدى روده‌اى و برخى از آنها اين گياه را در موارد ناراحتىهاى مجارى

--> ( 1 ) . Bloody flux اصطلاحى است براى اسهال خونى .